lektury online

Motyw emigracji

powrót »

Literacki zapis emigracji to w naszym piśmiennictwie przede wszystkim dzieje Wielkiej Emigracji, tej po powstaniu listopadowym.
Były w dziejach emigracji polistopadowej chwile wielkie, jednak codzienność określała bieda, poczucie zagubienia, klęski, rozpacz, tęsknota za krajem, twardy los wygnańca i niekończące się któtnie.
Na pogrzeb Słowackiego w Paryżu przyszło nie więcej niż trzydzieści osób, Norwida pochowano we wspólnej mogile dla nędzarzy i do dziś nie jest znane położenie jego grobu.
Emigracja polityczna, zawsze jest wyborem mniejszego zła, każda kolejna fala uchodźców (np. po ostatniej wojnie, po haniebnych kampaniach antyżydowskich z 1968 roku, po stanie wojennym) doświadcza w gruncie rzeczy podobnego losu. Czymś zupełnie innym jest emigracja zarobkowa z jej mitami opowiadającymi o, głównie amerykańskim, Eldorado.
Adam Mickiewicz - "Liryki lozańskie":
Liryki są wyrazem przeżyć polskich emigrantów, ich tęsknoty za krajem, często zagubienia w świecie, obcej rzeczywistości, do której rzucił ich los, pozbawiając ojczyzny.
To nie jest dla nich Ziemia Święta, miejsce pielgrzymki z drugiej części "Ksiąg narodu polskiego" i pielgrzymstwa polskiego.
Motyw będący przedmiotem naszej uwagi odnajdziemy w szeregu Liryków lozańskich, np. w wierszu "Nad wodą wielką i czystą", kończącym się charakterystyczną strofą: "Skatom trzeba stać i grozić, l Obłokom deszcze przewozić, l Błyskawicom grzmieć i ginąć, l Mnie ptynąć, płynąć i płynąć".
Adam Mickiewicz - "Pan Tadeusz":
Jacek Soplica nie udawał się na emigrację z przyczyn politycznych, momentem przełomowym w jego życiu stała się zbrodnia, zabicie Stolnika (magnat odmówił Soplicy ręki córki Ewy) przyczyną czego było mimowolne wsparcie Rosjan w czasie powstania kościuszkowskiego.
Osobiste interesy i zemsta splotły się z przestępstwem wobec narodu. Jednak poeta dat tej postaci szansę odkupienia win. Soplica wyjechał do Rzymu, został zakonnikiem, księdzem Robakiem. Robak służył w Legionach Dąbrowskiego, przedzierał się jako emisariusz do kraju, brat nawet udział w szarży pod Somosierrą (obok Kozietulskiego byt ranny dwa razy), bił się pod Hohenlinden, Jeną.
Wielokrotnie na terenie Polski pojmany i karany w końcu z upoważnienia księcia Józefa przygotowywał powstanie na Litwie. Dawny żołnierz został konspiratorem, męczennikiem za sprawę. Był emisariuszem, łącznikiem pomiędzy emigracją i krajem, przynosił do ojczyzny przede wszystkim nadzieję, wiarę w rychłe odzyskanie niepodległości.
Motyw emigracji pojawia się w epilogu do Pana Tadeusza, gdzie mowa o wygnańcu, który cierpienie, tułaczkę, trudne życie wychodźcy na paryskim bruku próbuje osłodzić wspomnieniami krainy dzieciństwa, chociaż w marzeniach powrócić do zamkniętej przed nim Polski.
powrót »