Średniowiecze: Bogurodzica

powrót »

Pieśń śpiewana dawniej w ważnych momentach życia narodów np. przez rycerzy polskich podczas Bitwy pod Grunwaldem.
Gatunek utworu: modlitwa, hymn, pieśń, prośba. Podmiot liryczny zbiorowy, o czym świadczą użyte słowa: nam, my, prosimy, nosimy.
Adresaci:
1. Maryja(Bogurodzica):dziewica, matka, sławiona przez Boga, wybrana przez Pana
2. Syn Boży-Bożyc, pośrednikiem w prośbie do Jezusa ma być Jan Chrzciciel.
Podmiot liryczny prosi o prawie wszystko: napełń myśli człowiecze(spełnij nasze pragnienia), usłysz modlitwę, dać raczy - zbożny pobyt i rajski przebyt(zbawienie).
Wiersz treściowo bardzo bogaty natomiast forma utworu jest bardzo skromna.
Budowa utworu:
I zasada kompozycyjna: 2 refreny, 2 adresatów, 2 refreny-podwójność, paralelność(równoległość). Pierwsza zwrotka krótsza: wołacz(apostrofa)+rozkaźniki. Druga zwrotka dłuższa: wołacz(apostrofa)+prośby.
II zasada kompozycyjna: kontrast, dążenie do zróżnicowania. Brzmienie utworu: w poszczególnych wersach jest różna ilość sylab-wiersz asylabiczny, rymy zewnętrzne: bożycze - człowiecze, musimy-prosimy, pobyt-przebyt, sławiena-zbawiena, rymy parzyste, żeńskie. Rymy wewnętrzne: Bogurodzica-dziewica, syna-gospodzina, dziela-krzciciela.
Poecie zależało, aby każda cząstka utworu pełniła jakąś funkcję, wiersz jest uznawany za arcydzieło. Tekst powstał najprawdopodobniej w XI w (nie jest znana dokładna data, sugestie uczonych to X-XIVw).
Utwór pod względem artystycznym stoi wyżej od innych utworów napisanych w tych czasach(literatury czeskiej i niemieckiej).
powrót »