Barok: Słowniczek
powrót »
HIPERBOLA - od grec. Hyperbole - rzucenie wyżej, przewyższenie, przesada; ukazanie jakiegoś zjawiska lub przedmiotu z zamierzoną przesadą, wyolbrzymiając jego wygląd lub cechy.
KOMEDIA KLASYCYSTYCZNA - komedia, której tematy czerpane są z życia codziennego, portretuje typowe ludzkie charaktery, jak mizantropa (odludka), skąpca, snoba czy świętoszka. Kpina z ludzkich wad i błędów.
KONCEPT - od łac. Konceptus - ujęcie, pojęcie. Wyszukany, oryginalny, zaskakujący pomysł, na którym jest oparty utwór poetycki, tak pod względem budowy, jak i treści.
KULTURA DWORSKA - panująca na dworach królewskich i magnackich, zwykle powiązanych z zagranicą; kultura otwarta na świat i obce wpływy, europejskie mody i style - chodziło głównie o ceremoniał, etykietę i ubiór, choć też o literaturę i sztukę.
KULTURA ZIEMIAŃSKA - typ kultury preferowanej przez średnią szlachtę, spędzającą większą część życia na wsi, we własnym majątku.
MAKARONIZMY - obcojęzyczne wploty językowe, słowa, zwroty, całe zdania, zwłaszcza łacińskie, wplatane w tok mowy lub pisma.
MARINIZM - kierunek i zarazem styl poezji barokowej, polegający na skłonności ku formalnej wirtuozerii, grze słowami; Najwybitniejszy polski marinista to Jan Andrzej Morsztyn i jego dzieła marinistyczne: "Do trupa", "Cuda miłości".
PARADOKS - z grec. Paradoksos - niespodziewany, dziwny, nieprawdopodobny. Błyskotliwe twierdzenie, zaskakujące swoją treścią, zawierające myśl sprzeczną z powszechnymi przekonaniami, lecz owa sprzeczność okazuje się pozorną - i z pozoru niedorzeczne twierdzenie przynosi nieoczekiwaną prawdę.
POEZJA METAFIZYCZNA - nurt, w którym dominuje refleksja natury religijnej, rozważania nad pozycją człowieka w przemijającym nietrwałym świecie
SARMATYZM - ideologia szlachty polskiej, oparta na przekonaniu, iż pochodzi ona od starożytnego, koczowniczego plemienia Sarmatów. Wyższość narodu szlacheckiego nad innymi stanami i jego złota wolność.
Typowy staropolski Sarmata był przekonany o swej niekwestionowanej wyższości względem innych stanów i narodów.
Kultura sarmacka ulegała orientalizacji (wpływy tureckie) w stroju i obyczajach: kontusze, żupany, karabele, wschodnie kobierce, czapraki i buńczuki, pasy lite i jedwabne, złote guzy i janczarskie kapele.
ZŁOTA WOLNOŚĆ - popularna zbiorowa nazwa praw i przywilejów wywalczonych przez szlachtę w dawnej Polsce, mających bronić ją przed despotyzmem i samowolą panujących oraz zapewnić jej nieograniczoną wolność osobistą.
ZESTAWIENIE ANTYTETYCZNE - zestawienie dwóch znaczeniowo przeciwstawnych słów, fraz lub zdań. Jedno przeczy drugiemu
powrót »