lektury online

Epoka: Młoda Polska

Młoda Polska - Inne nazwy: neoromantyzm, modernizm, dekadentyzm, symbolizm. Idea "sztuki dla sztuki", odrzucająca jakikolwiek praktyczny wymiar twórczości. Metodą badania świata ma być intuicja, sposobem wyrażania treści wewnętrznych - symbol. Dekadentyzm to schyłkowość, poczucie końca wieku kresu istnienia ludzkości: kruchości ludzkiego życia i wszechpotęgi prawa przemijania. Wśród tematów sztuki i literatury: śmierć, szatan, koniec wieku, przeklęty, wyobcowany poeta - artysta. W Polsce mit powstań i wznowienie romantycznego dziedzictwa (np. odkrycie Norwida). Pogarda dla mieszczańskiego stylu życia. Modernizm - z niemieckiego "modern", nowoczesny - w przeciwieństwie do przestarzałej ideologii ojców. Neoromantyzm - jeszcze inna nazwa epoki, nadawana jej ze względu na poczucie duchowego pokrewieństwa z romantyzmem. Dekadentyzm - od "dekadence" - schyłkowość ze względu na bierną, pesymistyczną, pełną rezygnacji i poczucia końca istnienia wraz z końcem wieku postawę młodego pokolenia "schyłkowców". Nazwa utworzona na wzór odpowiednich nazw w innych krajach: Młoda Anglia, Młode Niemcy. Została użyta jako tytuł cyklu felietonów Artura Górskiego, opublikowanych na łamach krakowskiego "Życia" w 1898 roku. Ramy Czasowe: epoka zamyka się między rokiem 1890 (czas debiutów poetów młodopolskich) a 1918 (po 123 latach odzyskanie przez Polskę niepodległości), ale jej początek bywa także datowany na lata: 1887 (objęcie przez Zenona Przesmyckiego - Miriama, warszawskiego tygodnika "Życie") lub 1894 (opublikowanie II serii Poezji Kazimierza Przerwy - Tetmajera). Koniec epoki niektórzy łączą też z rokiem 1905 i rewolucją, zamykającą pewien etap dziejowy.

Materiały powiązane z epoką:

Słowniczek - Chłopomania, dekadentyzm, dulszczyzna, impresjonizm, katastrofizm, marksizm, modernizm, nirwana, symbolizm, turpizm...czytaj dalej »
"SIŁACZKA" - STEFAN ŻEROMSKI - główna bohaterka - Stasia Bozowska, wiejska nauczycielka, poświęciła się i zaczęła nieść pomoc biednym, nauczała wiejskie dzieci..czytaj dalej »
"DOKTOR PIOTR" - STEFAN ŻEROMSKI - historia ojca i syna Cedzynów. Cel, który obrał sobie ojciec, wymaga oszukiwania czy wręcz okradania podległych panu Cedzynie robotników. Za ich pieniądze kształci on syna...czytaj dalej »
"ZAPOMNIENIE" - STEFAN ŻEROMSKI - opowiada o tym, jak człowieka determinuje jego działanie. Bieda zmusza Obalę do kradzieży...czytaj dalej »
"ROZDZIOBIĄ NAS KRUKI, WRONY" - STEFAN ŻEROMSKI - opowiadanie, epizod przewożenia broni dla oddziału powstańczego, napadu Moskali na powstańca, zabicie go, a następnie ograbienie przez chłopa nieżywego bohatera...czytaj dalej »
"LUDZIE BEZDOMNI" - STEFAN ŻEROMSKI - akcja powieści obejmuje schyłek XIX wieku, daje przekrój przez społeczeństwo polskie, dzieje się w Paryżu, Warszawie, Cisach i Zagłębiu Dąbrowskim. Głównym bohaterem jest lekarz, Tomasz Judym...czytaj dalej »
"STATEK PIJANY" - ARTUR RIMBAUD - podmiotem lirycznym jest tytułowy statek, który opowiada o swoich podróżach i doświadczeniach. Doznał absolutnej wolności...czytaj dalej »
"WESELE" - STANISŁAW WYSPIAŃSKI - akcja rozgrywa się w wiejskiej chacie Gospodarza - inteligenta żonatego z chłopką. Zetknięcie dwóch różnych warstw społecznych zostało podkreślone także w scenografii - we wnętrzu chaty obok przedmiotów ludowych znajdują się także rzeczy rodem z miasta lub szlacheckiego dworu - empirowy stolik, zegar, biurko...czytaj dalej »
"LORD JIM" - JOSEPH CONRAD - tytułowy bohater to młody marynarz, od dzieciństwa marzący o bohaterskich czynach i wielkich przygodach. Kiedy jednak los postawił go w obliczu rzeczywistej próby, Jim jej nie sprostał. Przekonany o nieuniknionej katastrofie, wraz z pozostałymi oficerami uciekł z tonącego statku "Patna" ...czytaj dalej »
"CHŁOPI" - WŁADYSŁAW REYMONT - akcja powieści rozgrywa się w Lipcach, leżących gdzieś w środkowej Polsce . Wieś leży na dnie nieckowatej doliny, otoczona polami i lasami. Niewiele osób opuszcza Lipce na dłużej. Wieś żyje własnym życiem, ma zresztą wszystko, co do tego potrzebne - kuźnię, młyn, karczmę, kościół i cmentarz...czytaj dalej »
"NA ANIOŁ PAŃSKI" - KAZIMIERZ PRZERWA TETMAJER - wiersz w którym bardzo ważny jest motyw wędrówki, który jest symbolem poszukiwania sensu życia...czytaj dalej »
"HYMN DO NIRWANY" - KAZIMIERZ PRZERWA TETMAJER - wiersz, będący wyrazem tęsknoty za stanem, umożliwiającym nieodczuwanie cierpienia, nieodłącznie związanego z życiem w pełnym zła świecie...czytaj dalej »
"E'VIVA L'ARTE" - KAZIMIERZ PRZERWA TETMAJER - utwór liryczny, w którym artyści, "orły bez skrzydeł" i "królowie bez ziemi", to ludzie wybitni i niepowszedni, odrzucani jednak przez społeczeństwo. Dla filistrów liczy się jedynie majątek..czytaj dalej »
"NA SKALNYM PODHALU" - KAZIMIERZ PRZERWA TETMAJER - cykl opowiadań-gawęd. Inspiracją do ich napisania stało się zetknięcie Tetmajera ze słynnym góralskim gawędziarzem - Sabałą. Poeta wykorzystał opowiadane przez niego i innych górali historie...czytaj dalej »
"W CHAŁUPIE" - JAN KASPROWICZ - w wierszu jest przedstawiony opis wiejskiej izby, mówiący o nędzy chłopa...czytaj dalej »
"HYMNY" - JAN KASPROWICZ - następuje tu nawiązanie to tradycji hymnów kościelnych. Winnym spowodowania kryzysu wszelkich wartości Kasprowicz uznaje Boga...czytaj dalej »
"DIES IRAE" - JAN KASPROWICZ - poemat przedstawiający apokaliptyczny obraz dnia Sądu Ostatecznego Dokonują się wydarzenia, zapowiedziane przez proroków: kataklizmy, zamiana wody mórz w krew; zmarli powstają z grobów...czytaj dalej »
"DESZCZ JESIENNY" - LEOPOLD STAFF - wiersz będący wyrazem lirycznego przygnębienia i smutku. Zbudowany w oparciu o klasyczne zasady kompozycyjne (rym, rytm, refren...czytaj dalej »
"PADLINA" - CHARLES BOUDELAIRE - utwór liryczny, w którym poeta zderza konwencję erotyku z brutalnymi i odrażającymi obrazami rozkładających się zwłok...czytaj dalej »
"MORALNOŚĆ PANI DULSKIEJ" - GABRIELA ZAPOLSKA - Akt pierwszy rozpoczyna pojawienie się Dulskiej w salonie, urządzonym niegustownie, ale solidnie i dostatnio, jak przystało na solidną mieszczańską rodzinę. Sama Dulska, w brudnym szlafroku i papilotach, od samego rana wrzeszczy na wszystkich...czytaj dalej »